Yêu thương, cưng chiều con mà thiếu đi cái nhìn đúng đắn và thực tế của cha mẹ vô tình biến những đứa con yêu thương của mình thành những chú gà công nghiệp. Chúng chỉ biết ăn, ngủ và không thể trưởng thành dù thân xác mỗi ngày thêm nặng nề…

Khi bản năng tự nhiên dạy ta cách làm cha mẹ

Có một hình ảnh đẹp và đầy ý nghĩa từ thiên nhiên: cách hươu cao cổ dạy con bước đi những bước đầu tiên. (Bạn có thể tìm video trên YouTube để xem rõ hơn khoảnh khắc này)

Ngay khi hươu con mới chào đời, hươu mẹ không ôm ấp ru ngủ. Thay vào đó, hươu mẹ dùng mũi húc nhẹ, dùng chân thúc giục con đứng dậy. Khi hươu con cố gắng đứng lên rồi, hươu mẹ lại nhẹ nhàng đẩy con ngã xuống, buộc con phải tự mình đứng dậy lần nữa trên đôi chân run rẩy.

Thoạt nhìn, có thể thấy hươu mẹ “tàn nhẫn”. Khi ta quan sát thật kỹ về hiện tượng này thực ra đó là bản năng của tình yêu thương sâu sắc nhất của hươu mẹ. Bởi trong thế giới tự nhiên, hươu con phải biết đứng và biết chạy ngay từ những giờ đầu tiên. Nếu không, chúng sẽ trở thành mồi ngon cho những kẻ săn mồi rình rập quanh đó.

Ảnh sưu tập: mẹ con nhà hươu cao cổ

Học cách “buông tay” để con vững bước

Nuôi dạy con người cũng vậy. Làm cha mẹ, đôi khi việc quan trọng nhất không phải là luôn đỡ con mỗi khi con vấp ngã, mà là biết khi nào nên đứng lùi một bước, quan sát và để con tự vượt qua.

Hãy cho con không gian để vui chơi, khám phá, tìm tòi theo cách của chúng. Khi con vấp ngã, đừng vội vàng ôm dậy. Hãy để con tự đứng lên, rồi nhẹ nhàng chỉ cho con thấy: “Con thấy không, con bị ngã là do con chưa chú ý tới viên đá này, chứ không phải vì viên đá làm con ngã đâu.”

Một câu nói giản dị như vậy, nhưng chứa đựng một triết lý sâu sắc: dạy con tự chịu trách nhiệm với hành động của mình, thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh. Từ đó, con học được cách quan sát, cẩn trọng hơn, và tự tin vào khả năng của chính mình.

Những bài học nhỏ này, tích lũy dần, sẽ giúp con có sức mạnh nội tâm. Khi xa cha mẹ, con sẽ biết cách thích nghi, biết cách vượt qua khó khăn, biết cách đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã.

Khi tình yêu thương trở thành gánh nặng

Ngược lại, nếu cha mẹ “chăm con đến tận giường” như sợ con ngã, sợ con đau, không cho con tự làm bất cứ điều gì thì tình yêu thương ấy vô tình trở thành xiềng xích gánh nặng đời con sau này.

Những đứa trẻ được nuôi dưỡng trong “nhà kính” thường thiếu đi bản năng sinh tồn và ý chí vượt khó. Chúng dễ lung lay trước cám dỗ, dễ bỏ cuộc trước thử thách, và khó có thể trưởng thành thực sự dù thân xác có lớn lên.

Yêu và dạy con tự lập là dạy con rèn luyện “Nội lực mạnh mẽ” từ bên trong.

Cuối cùng, yêu con không chỉ là che chở con khỏi mọi giông bão. Yêu con còn là dạy con cách đối mặt với giông bão và có giải pháp giải quyết vấn đề ấy.

Giống như hươu mẹ, đôi khi chúng ta cần buông tay để con tự bước. Đau lòng lúc đầu, nhưng đó chính là “của để dành” lớn nhất mà cha mẹ trao cho con những cơ hội trưởng thành: sự tự tin, sự kiên cường, và khả năng tự lập để bước vững trên con đường đời phía trước.

ĐÚC KẾT

“Nội lực vững vàng không sinh ra từ sự chở che, mà từ khả năng tự đứng dậy của chính mình.”

“Yêu thương không phải là làm thay, yêu thương là giúp con đủ tin tưởng vào bản thân để tự làm.”

1. Bài học dành cho cha mẹ

• Cha mẹ cần buông tay đúng lúc để con vượt qua thử thách bằng đôi chân của chính mình.
• Không chạy đến đỡ con mỗi khi vấp ngã; hãy để con tự đứng dậy và hiểu nguyên nhân vì sao mình ngã.
• Hướng dẫn nhẹ nhàng, không bao bọc quá mức vì sự bao bọc thái quá sẽ biến con thành “gà công nghiệp”, lớn xác nhưng yếu nội tâm.

2. Bài học dành cho trẻ

• Ngã là chuyện bình thường; quan trọng là biết tự đứng lên.
• Quan sát – Phân tích – Đúc kết thành bài học cho bản thân và chịu trách nhiệm, không đổ lỗi cho hoàn cảnh.
• Khi tự vượt qua được khó khăn, con hình thành sự tự tin, bản lĩnh và khả năng thích nghi với môi trường sống.

3. Thông điệp về rèn luyện nội lực

• Nội lực không đến từ việc dễ dàng, nó đến từ:
  • Những lần vấp ngã
  • Những lần đứng lên
  • Những lần phải tự tìm cách xử lý vấn đề của bản thân
• Con không vững vàng khi cha mẹ “che gió”, mà khi con được học cách đối mặt với gió.

Đó là món quà lớn nhất cha mẹ trao cho con: Sự tự lập – sự kiên cường – nội lực vững vàng để con đứng vững trên đường đời.

Nguyễn Minh Phú – biên soạn